Celebrating the joy of reading

A few days back I met an elderly gentleman in a library in Mangalore. He was there to return a book that he had borrowed. The book was Pavilion of Women, if I remember it correctly. He stroke up a brief and very interesting conversation with me. In those few minutes, he spoke about the novels of Pearl S. Buck, why he liked her books, about the amazing culture of China, about some thrillers written by Frederick Forsyth and about how reading has enriched his life. His eyes shone as he spoke fondly about the books and the authors he liked. “Travelling and reading” he said “are the best ways to explore the world.” The words of that charming gentleman reassured my belief in books. I have been a voracious reader all my life.

I cannot remember a day in my childhood that went without reading few pages from books. As a school going kid, I had been scolded many times by my parents for bringing books to the dining table. They tried, in vain, to put me off that ‘awful’ habit. In those times, when there was no internet or smart phones, it was books that gave me a window to the world. I grew up reading some of the most beautiful books in Kannada and English. When somebody asks me, which is my favourite place to be, without wasting a moment I answer ‘between the pages of a book’. An image of me from my schooldays, reading an interesting book in my room in a rainy Saturday afternoon is etched in my mind as the happiest moment of my life.

I always liked giving books as gifts. You go to a bookshop (or a website), browse the different shelves, and after doing some really good thinking, you buy a book that you feel would make that person happy. It is so much personal than, say, buying a teddy bear as a gift. There are some good friends who know exactly what type of books would I be interested in. By looking at the books they gifted me one could say how well they know me. Some of the books on my shelf that I really enjoyed reading are, in fact, gifted by my friends. I always associate their names with these books. The titles ‘Life of Pie’ and ‘ A Thousand Splendid Suns’ remind me of my dearest friend who is an extremely talented wordsmith, ‘A Brief History of Time’ reminds me of my best buddy who loves cosmology, ‘The Lowland’ reminds me of that friend who likes reading good books as much as I do, while ‘Sea of Poppies’ reminds me of another friend who is a great bibliophile. These books, as interesting as they are, also evoke a strong association with the ones who gifted them to me.
On my birthday this year, I got Amazon Kindle from my dear friends Anjalika and her son Vishal. It was, undoubtedly, a very thoughtful gift from these two wonderful friends. What is the best gadget one can gift to a friend who loves reading? Right! I am a romantic who loves the touch, feel and smell of the books. I adore written words. The typeset, the quality of paper used and the design of the book also matter a lot to me, just like the content that it carries. I may not judge a book by its cover, but if aesthetically designed, the cover will definitely catch my fancy. Reading has always been a rich mixture of visual, olfactory and tactile experience for me. So where does Kindle fit in all this?

I must say that I was very sceptical when the world was going gaga over e-book readers. Not that I haven’t read any e-books before, but I was never a big fan. I found straining my eyes gaping at the laptop screen, tab or mobile was more of a killjoy than reading. Kindle has proved me wrong to a large extent. I am in love with this gadget now. The reading experience is superbly pleasant, to say the least. Kindle not only provides you an access to an overwhelming collection of great books, but also enhances the reading experience. While it certainly cannot give you the touch, feel or smell of a book, it does have some wonderful features that conventional books may not give you. With the built-in tools such as Word builder, Dictionary and one-touch connection to Goodreads, Wikipedia, Twitter and Facebook, this e-book reader prove to be a very user-friendly gadget.

This is a must-have for those people who love books. I know many readers of my blog are great booklovers. While I am on my book-buying spree on Kindle, you can answer a small question at the end of this post. I am just curious to know your thoughts on Kindle and books. Thanks in advance. With Kindle, I am celebrating the joy of reading.


ಡೆನ್ನಾನ ಡೆನ್ನಾನ. . . ಗುಡ್ಡೆದ ಭೂತ ಉ೦ಡುಯೇ. . .

ಕೋರ್ಟು-ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾಮಧೇಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಅ೦ತ ಒ೦ದು ಹೆಸರಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾರ೦ತೆ. ಊಟಿಯ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಮನೆ ಮಾಡಿಕೊ೦ಡ ಒಬ್ಬ ಕಾದ೦ಬರಿಗಾರ ಆ ಹೆಸರನ್ನೇ ತನ್ನ ಕಾವ್ಯನಾಮದೊಳಗೆ ತ೦ದಿಟ್ಟುಕೊ೦ಡು ಹಲವು ಕಾದ೦ಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕಾದ೦ಬರಿಗಳೆಲ್ಲಾ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕ೦ಡಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳನ್ನ್ನು ಬರೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಓದುಗರಿಗಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಅವನ ಕಾದ೦ಬರಿಗಳನ್ನು ಹೊರತರುವ ಪ್ರಕಾಶಕರಿಗಾಗಲೀ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳೂ ಒ೦ದು ಅ೦ಚೆಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸ೦ಖ್ಯೆಯ ಮುಖಾ೦ತರವೇ. ಆ ಕಾದ೦ಬರಿಗಾರನ ಪತ್ನಿ ಅವನ ಕತೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕು೦ಚದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಕಲಾವಿದೆ. ಅವನ ಕತೆಗಳನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊ೦ಡಷ್ಟೇ ಆಳವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವಳು. ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಫಲವಾಗಿ ಅವಳ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಗುವಿಗಾಗಿ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಅತ್ಯ೦ತ ಕಾತರದಿ೦ದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಊಟಿಯ ಅಜ್ನಾತತೆಯೊಳಗೆ ಅವರದ್ದು ಒ೦ದು ನೆಮ್ಮದಿಯ ಸ೦ಸಾರ.

ಇನ್ನೊಬ್ಬಾಕೆಗೆ ಈ ಕಾದ೦ಬರಿಕಾರನನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲೇಬೇಕೆ೦ಬ ಹಟ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಆಕೆಯದ್ದು ನೂರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರಕಾಶಕರ ಕೈಯ್ಯಿ೦ದ ಆ ಕಾದ೦ಬರಿಕಾರನ ಅ೦ಚೆಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸ೦ಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೇಗೋ ಸ೦ಪಾದಿಸಿಕೊ೦ಡು ಊಟಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಊಟಿಗೆ ಬ೦ದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರಿಬ್ಬರ ಭೇಟಿಯ ಸ೦ದರ್ಭ ಒದಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾದ೦ಬರಿಕಾರನ ಪತ್ನಿಗೆ ಅದೆಷ್ಟೋ ಸಮಯದಿ೦ದ ಒ೦ದು ಕೆಟ್ಟ ಕನಸು ಕಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಊರಿನ ಮನೆಯ ದೈವಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ನೀಡದೇ ಹೋದದ್ದೇ ಈ ಕನಸಿಗೆ ಕಾರಣವೆ೦ದು ಆಕೆ ತನ್ನ ಪತಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಿ೦ತುಹೋದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೆರವೇರಿಸಿಕೊಟ್ಟರೆ ಎಲ್ಲಾ ಸರಿಹೋಗಬಹುದೆ೦ದು ಅವನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ ತನ್ನೂರಾದ ಕಮರೊಟ್ಟು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾಳೆ.

ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಕಮರೊಟ್ಟು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬ೦ದ ಕ್ಷಣದಿ೦ದ ಕಾದ೦ಬರಿಕಾರನೆದುರು ವಿಸ್ಮಯ ಲೋಕವೊ೦ದು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ಪ೦ಜು ಹಿಡಿದು ಸಾಗುವ ಅಜ್ಞಾತ ಜನ, ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಹಳೆಯ ಗುತ್ತಿನ ಮನೆ, ಗ್ರಾಮೋಫೋನ್ ರಿಕಾರ್ಡ್ ಒ೦ದರಿ೦ದ ಕೇಳಿಬರುವ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಹಾಡುಗಳು, ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಜೀಕುವ ಹಳೇ ಕಾಲದ ಕುರ್ಚಿ, ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನವೆ೦ದು ಪ್ರತೀತಿ ಪಡೆದ ಒ೦ದು ಬಾವಿ – ಇವೆಲ್ಲಾ ಈ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಊರಿನೊಳಗೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಊರಿಗೆ ಬ೦ದಿಳಿದ ಕಾದ೦ಬರಿಕಾರನ ನೆರವಿಗೆ ಸಿಗುವವರು ಜೀಪ್ ಬಾಡಿಗೆ ನೀಡುವ ಒಬ್ಬ ತರಲೆ ಯುವಕ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತಿಕೆಕಾರನಾದ ಒಬ್ಬ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಹಾಗೂ ಶಾಲೆಯ ಓರ್ವ ಶಿಕ್ಷಕ. ಈ ಮೂವರ ಸ್ವಾರಸ್ಯದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಊರಿನ ಉಳಿದ ಜನರೆಲ್ಲಾ ತಮ್ಮ ಹಾವ-ಭಾವಗಳಿ೦ದ ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಯಾವುದೋ ಒ೦ದು ನಿಗೂಢತೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟವರ೦ತೆ ಕಾದ೦ಬರಿಕಾರನಿಗೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಕಮರೊಟ್ಟುವಿನ ಹಳೆಯ ಮನೆಯಿ೦ದ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಕಾದ೦ಬರಿಕಾರನ ಪತ್ನಿ ನಾಪತ್ತೆಯಾದಾಗ ಕತೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆತ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಾಗ ಅವನ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಬರುವವಳು ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಊಟಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ೦ದ ಅವನ ಜಾಡು ಹಿಡಿದು ಈ ಊರಿಗೆ ಬ೦ದ ಅದೇ ಹುಡುಗಿ. ಹುಡುಕಾಟ ರಹಸ್ಯಗಳ ಕ೦ತೆಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತವೆ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿ೦ದ ಊರಿನಿ೦ದ ಅಚಾನಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳಹೆಸರಿಲ್ಲದ೦ತೆ ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರು, ಊರಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಕಾನೂನಿನ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮರಳಿನ ಧ೦ಧೆ – ಹೀಗೆ ಅವರ ಹುಡುಕಾಟ ಅದೆಷ್ಟೋ ಕತೆಗಳನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಹೊಸ ರಹಸ್ಯಗಳೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತವೆ.

ಇದು ಕಳೆದ ವಾರ ತೆರೆಗೆ ಬ೦ದ ರ೦ಗಿತರ೦ಗ ಚಿತ್ರದ ಕತೆಯ ಚಿಕ್ಕ ಪರಿಚಯ. ಕಾದ೦ಬರಿಕಾರನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಯಾರು-ಯಾತಕ್ಕೆ ಅಪಹರಿಸಿದರು? ಆಕೆ ಕೊಲೆಯಾದಳೇ? ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ಇತರೇ ಮಹಿಳೆಯರ ಕತೆ ಏನು? ಕಾದ೦ಬರಿಕಾರ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು? ಆತನ ಬೆನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆ ಊರಿನವರೆಗೂ ಬರುವಷ್ಟು ಅಗತ್ಯ ಏನು ಆ ಯುವತಿಗೆ? ಕಾದ೦ಬರಿಕಾರನ ಪತ್ನಿಗೆ ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕನಸು ಯಾವುದು? ರ೦ಗಿತರ೦ಗದ ಕತೆ ಮು೦ದುವರೆದ೦ತೆ ಇ೦ತಹಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಒ೦ದೊ೦ದಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.


ಲೂಸಿಯಾ ಹಾಗೂ ಉಳಿದವರು ಕ೦ಡ೦ತೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಬರೆದಿಲ್ಲ. ರ೦ಗಿತರ೦ಗ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲು ಒ೦ದೆರಡು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಚಿತ್ರ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು ಅನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಅನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು ಅ೦ತ ಒ೦ದೊ೦ದಾಗಿ ನೋಡೋಣ. ಅನೂಪ್ ಭ೦ಡಾರಿ ಬರೆದ ಈ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕತೆಗೆ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾದ ವೇಗವಿದೆ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಕೌತುಕಕ್ಕೆ ಈಡುಮಾಡುತ್ತಾ, ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳಿಸುತ್ತಾ, ನಗಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗುವ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮನರ೦ಜನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. ಉಪೇ೦ದ್ರ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ ಶ್ ಅಥವಾ ಮಲೆಯಾಳ೦ನ ಮಣಿಚಿತ್ರತಾಳ್ ನ (Manichitrathazhu – The Ornate Lock) ಕನ್ನಡ ಅವತರಣಿಕೆ ಆಪ್ತಮಿತ್ರ ಚಿತ್ರದ೦ತೆ ರ೦ಗಿತರ೦ಗದ ಕತೆಯೂ ಕೂಡಾ ಬಹಳಾ ರೋಚಕವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಸ೦ಭಾಷಣೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ದೃಶ್ಯಗಳು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಬರೆದ ಚಿತ್ರಕತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಕೆಲವೊ೦ದು ಪಾತ್ರಗಳ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಕಾದ೦ಬರಿಕಾರನ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿ ಬರುವ ಯುವತಿಯ ಪಾತ್ರ) ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕೊ೦ಚ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತೋ ಏನೋ ಎ೦ದು ಅನಿಸಿತು. ಹಾಗೆಯೇ, ಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊ೦ದು ಸ೦ಕೀರ್ಣತೆಗೆಳು ಅನಗತ್ಯ ಅನಿಸಿದವು, ಆದರೆ ಚಿತ್ರದ ಓಟಕ್ಕೆ ಇವು ಧಕ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅನೂಪ್ ಭ೦ಡಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ಕೂಡಾ ತಮ್ಮ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆ ಮೆರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಮಿಳು, ಹಿ೦ದಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿ೦ದೆ ಬ೦ದ ಇದೇ ಧಾಟಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೂಪ್ ರ೦ಗಿತರ೦ಗವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಚಿತ್ರ ಅನ್ನುವುದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕ೦ಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕತೆಯನ್ನು ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೇಳುವ ಕಲೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಖ೦ಡಿತವಾಗಿ ಇದೆ. ರ೦ಗಿತರ೦ಗಿ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪರಿಪಕ್ವತೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.

ರ೦ಗಿತರ೦ಗದ ಅತ್ಯ೦ತ ಪ್ರಶ೦ಸನೀಯ ಭಾಗವೆ೦ದರೆ ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅ೦ದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. ಲಾನ್ಸ್ ಕಾಪ್ಲಾನ್ ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಮ್ ಡೇವಿಡ್ ತಮ್ಮ ಕ್ಯಾಮರಾ ಮೂಲಕ ಮನಸೂರೆಗೊಳಿಸುವ೦ತಹ ಬಿ೦ಬಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಮೇಲೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಊಟಿಯ ನಯನ-ಮನೋಹರ ಗಿರಿ-ಕಣಿವೆಗಳಿರಬಹುದು, ಕನ್ನಡ ಕರಾವಳಿಯ ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಿನ ಊರಿರಬಹುದು, ಗುತ್ತಿನ ಮನೆಯ ಕತ್ತಲೆಯ ಕೋಣೆಗಳಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಕೋಲ-ನೇಮದ ಆಚರಣೆಯ ರಮ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳಿರಬಹುದು. ಈ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಜೋಡಿ ಕಾವ್ಯ ಬರೆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳು ಟಿಮ್ ಬರ್ಟನ್-ನ (Tim Burton) ಚಿತ್ರದಿ೦ದ ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆಯೋ ಅನ್ನುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. (ಆತನ ಸ್ಲೀಪಿ ಹಾಲೋ – Sleepy Hollow ಚಿತ್ರದ ಹಾಗಿನ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಮಾತು) ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷಾ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುರುತಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಕಣ್ಣು-ಕೋರೈಸುವ ರೀತಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿ ಬಳಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಶಿಸ್ತುಬದ್ದವಾಗಿ ಪ್ರತೀ ಶಾಟ್ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ರೀತಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಸೋಮಾರಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಒ೦ದು ಪಾಠದ ಹಾಗಿದೆ. ಪ್ರತೀ ಶಾಟ್ ಕೂಡಾ ತೀರಾ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿದೆ.

ಇನ್ನು ಈ ಸು೦ದರ ಶಾಟ್-ಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ಶ್ರದ್ದೆಯಿ೦ದ ಪೋಣಿಸಿರುವ ಸ೦ಕಲನಕಾರ ಪ್ರವೀಣ್ ಜೋಯಪ್ಪ ಕೂಡಾ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರರು. ಅನಗತ್ಯ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಯಾವುದೇ ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೇ ಕ.ಬು.-ಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದರಿ೦ದ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಓಟ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಅಜನೇಶ್ ನೀಡಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸ೦ಗೀತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು ಕತೆಯ ಜೊತೆ ಸೊಗಸಾಗಿ ತಾಳ ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಸದಾನ೦ದ ಸುವರ್ಣರ ಗುಡ್ಡದ ಭೂತ ನಾಡಿನಾದ್ಯ೦ತ ಮನೆಮಾತಾಗಿದ್ದ ಧಾರಾವಾಹಿ. ಆ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬ೦ದ ಊರನ್ನು ಹಾಗೂ ಅದರ ಇ೦ಪಾದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗೀತೆಯನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದು ಜಾಣತನ. ಅನೂಪ್ ನೀಡಿರುವ ಸ೦ಗೀತ-ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ಕೂಡಾ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇ೦ತಹ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಹಾಡು-ನೃತ್ಯಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಅನ್ನುವುದು ಅನೂಪ್ ಭ೦ಡಾರಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರನಿರ್ದೇಶಕರು ಉತ್ತರಿಸಬೆಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಕತೆಯ ವೇಗಕ್ಕೆ ಭ೦ಗವು೦ಟುಮಾಡುವ ಹಾಡು ನೃತ್ಯ – ಅದೆಷ್ಟೇ ಚೆನ್ನಾಗಿರಲಿ – ಸ೦ಕಲನಕಾರನ ಕತ್ತರಿಗೆ ಶರಣಾದರೇನೆ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಒ೦ದು ಅ೦ದ.

ಕಾದ೦ಬರಿಕಾರನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪ್ ಭ೦ಡಾರಿ ಅಭಿನಯ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲೆ೦ದರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಕೊಲೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಹಾಗೂ ಪದಗಳ ಉಚ್ಚಾರ ಬಹಳ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾದ೦ಬರಿಕಾರನ ಬೆನ್ನುಹಿಡಿದು ಕಮಲೊಟ್ಟುವಿಗೆ ಬರುವ ಯುವತಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆವ೦ತಿಕಾ ಶೆಟ್ಟಿ ಉತ್ತಮ ಅಭಿನಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಕಾದ೦ಬರಿಕಾರನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ರಾಧಿಕಾ ಚೇತನ್, ತಮ್ಮ ಕೆನ್ನೆ ಮೇಲಿರುವ ಗುಳಿಯಷ್ಟೇ ಮುದ್ದಾಗಿ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿ ಮನಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಭಾಗವತಿಕೆ ಮಾಡುವ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ ನೀಡಿದ ಅಭಿನಯ ಅವರ ಈ ಹಿ೦ದಿನ ಆದಷ್ಟೂ ಕಳಪೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮರೆಯುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿ೦ದೆ ಸ೦ತೋಷ್ ಶಿವನ್ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಅನ೦ದಭದ್ರ೦ ಅನ್ನುವ ಚಲನಚಿತ್ರ ಬ೦ದಿತ್ತು. ಕೇರಳದ ಸ೦ಕೀರ್ಣ ಸ೦ಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾದ ಕಥಕ್ಕಳಿ, ಭೂತ-ವಾಮಾಚಾರ, ರಾಜಾ ರವಿವರ್ಮರ ಚಿತ್ರಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯ೦ತ ಮನರ೦ಜನೀಯವಾಗಿ ಆ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿತ್ತು. ತುಳುನಾಡಿನ ಆಚಾರ-ನ೦ಬಿಕೆಗಳ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆದ ಕತೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬ೦ದಿದ್ದು ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ. ತಿ೦ಗಳಿಗೆ ನಾಲಕ್ಕರ೦ತೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ತುಳು ಚಿತ್ರಗಳೂ ಕೂಡಾ ಇ೦ತಹಾ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗಿಲ್ಲ. ಈ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವೂ ಅಷ್ಟಕ್ಕಷ್ಟೆ ಅನ್ನುವುದು ಬೇರೆ ಮಾತು. ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಇ೦ತಹಾ ಚಿತ್ರಗಳು ಬರಬೇಕಿತ್ತು ಆದರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಾದರೂ – ಅದೂ ಕೂಡಾ ತಾ೦ತ್ರಿಕವಾಗಿ ಇಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ – ಇ೦ತಹಾ ಒ೦ದು ಚಿತ್ರ ಹೊರಬ೦ದಿರುವುದು ಸ೦ತಸದ ವಿಷಯ.

ಮಲ್ಟಿ-ಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಚಿತ್ರಮ೦ದಿರಗಳ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರಗಳು ರಾಜ್ಯ-ದೇಶ-ಭಾಷೆಗಳ ಗಡಿ ದಾಟಿ ಹೆಸರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಬಲ್ಲೆವು. ಇ೦ಗ್ಲೀಷ್ ಸಬ್-ಟೈಟಲ್ ಸಾಥ್ ಇದ್ದರೆ ರ೦ಗಿತರ೦ಗ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯಾಚೆಗೂ ಚಿತ್ರಪ್ರೇಮಿಗಳ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು ಇದೆ. ಮು೦ದಿನ ವಾರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿರುವ ಬಾಹುಬಲಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ  ಈ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್-ನಿ೦ದ ಹೊರಗೆ ಕಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ರೋಚಕ ಕತೆ, ಅದ್ಬುತ ತಾ೦ತ್ರಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಅಭಿನಯ ಎಲ್ಲವೂ ರ೦ಗಿತರ೦ಗ ಚಿತ್ರದ ಜೊತೆಗಿದೆ. ಆದರೆ  ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಇಷ್ಟಪಡುವವರು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ೦ಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ಮ೦ದಿರಕ್ಕೆ  ಬ೦ದು ಹಾರೈಸಬೇಕಾಗಿದೆ ಅಷ್ಟೆ.


Jollof Rice, Pepper Soup and Two Books

A couple of weeks back there was a book sale in Mangalore. Enticed by the low price that they had advertised for their books, I entered the dingy exhibition hall with the hope of picking up some interesting books. My excitement was short lived, as I saw stacks of tediously ubiquitous popular titles welcoming me. I remembered a quote by Haruki Murakami. “If you only read the books that everyone else is reading, you can only think what everyone else is thinking”. Any bibliophile worth his salt would live by this adage.

After navigating through the labyrinth of Fifty Shades of Whatnot, I saw some critically acclaimed books hidden under the heaps of cheesy bestsellers. Novels by Ben Okri, Chimamanda Ngozi Adichie and Kazuo Ishiguro looked promising. I picked up few of their books and asked the vendor if I could get more books by these authors. He looked at me disdainfully and said ‘Nobody likes to read such books.’ He pointed at his stacks of Fifty Shades of Whatnot and continued ‘That’s what people read.’

I was delighted that at least I found what I liked. In the next week and half, I had read two wonderful novels by two of the eminent Nigerian authors. These novels gave me a window to the magnificent land in West Africa. As I write about these two books the taste of Jollof rice, Pepper soup and invigorating drink of Ogogoro linger in my mind.

Half of a Yellow Sun by Chimamanda Ngozi Adichie

Half of a Yellow Sun is the winner of The Orange Prize for Fiction in 2007. Chimamanda Ngozi Adichie tells us the story of the forgotten Nigerian Civil War in this book. She narrates, in her masterful writing, how an entire nation was failed by the crimes against humanity. As one character mentions in the book ‘The world was silent when we died’. The powerful leaders and countries silently watched as millions of people in this West African country suffered. It is as much the story of its five major characters as it is of the macabre of the civil war.

As soon as the colonial powers exited Nigeria, a series of tribal conflicts, corruption, violence and poverty brought the county to the brink of political upheaval. When the instability deepened the divide between the Igbo and the Hausa tribes, a demand for a separate country called Biafra for Igbo people arose. The flag of the new nation, which carried the symbol of half of a yellow sun, promised the Igbo people of better tomorrow.


There are five major characters in this novel. Olanna and Kainene are twin sisters hailing from an elite Igbo family. They both are very different from one other. The “illogically beautiful” Olanna drifts away from her parents when she finds out that they can go to any length to secure their business interests, even to let powerful people in the business to sleep with their daughter. She works as a school teacher and lives with Odenigbo. He is a University professor and a champion of socialism and tribalism. His strong political opinions earn him the name “revolutionary” among the small group of intellectuals that gather at his home everyday. Kainene is completely different from her sister. She is a strong-headed woman and she has always made her parents proud. In her father’s words, “she is not just like a son, but she is like two.” Richard is her boyfriend. He is a British writer who supports the Biafra cause. Ugwu, a village boy who works as a domestic help in Odenigbo’s house, has a great deal of respect and a kind of possessiveness toward his master. Through the eyes of these characters the story unfolds. As the war progresses their lives take unexpected turn. The personal journeys of the characters are affected and transformed by the journey of the nation.

The novel explores the stark realities of Nigeria. As the war encroaches on the lives of these people, it destroys their hope and crumples their dreams. Some of the characters grow through this ordeal. They become stronger with endurance and patience. While others, who were lucky enough to remain untouched by death, become disoriented and tread a very dark path.

The contrast between the time when Ugwu cooks Jollof rice and pepper soup in the kitchen every second day and the time when Olanna had to literally fight in the Relief camp to get food, depicts the harsh reality of the war-ridden country. The critical eyes of the author do not spare anyone here. The political and military leadership, tribal chieftains, the photographers who have recently found a fascination for clicking photos of children suffering from kwashiorkor, the businessmen eyeing at war-profiteering and the elite society completely disconnected from the poor, come under scrutiny here. Adichie explores the brutality of civil war, layer by layer, and pushes us on to the frontline. And what we see there is a very gruesome picture. Check this collage: Bullets are fired at civilians incessantly; a woman carries a calabash with the severed head of her daughter in it; and the villages that are plundered and burnt. The violence doesn’t stop there. It takes the shape of poverty, starvation and diseases; and the system completely fails to contain these disasters.

Half of a Yellow Sun is a historical novel, which is becoming increasingly relevant in the world that we are living in today. It is also a heart-wrenching story of ordinary people caught in the mayhem of war. I always think that fiction is the best way to understand our history and my faith in it has renewed with this book. Adichie, with her great storytelling talent, tells us what newspapers and history books failed to point out. A great human tragedy, which might have just got erased from our memory, has been told to us once again through this novel. Thereby, forcing us to ponder if there can ever be enough compassion on this planet to stop another mindless war in future?

The Famished Road by Ben Okri

Those who have read Ben Okri’s novel The Famished Road have this one thing common to say: ‘The book is unlike anything that you have ever read before.’ This is the story of Azaro, a spirit child who is born to live in this world for a few years before returning back to the magical world of spirits. His father is a hardworking labourer with an awful temperament that often puts him in conflict with his neighbours. Azaro’s mother works as a hawker in the market for a meagre income. While Azaro lives with his parents in a ghetto in an African town, his companions in the spirit world keep hatching mysterious plans to bring him back to their world.

Madam Koto is an ambitious woman who runs the local watering hole. She hires Azaro to work in her bar for his good luck charm; but her intentions are not as simple as it appears. The political season, reminiscent of the post-colonial history of many of the African nations, brings chaos in the town. The inevitable change arrives to the idyllic town amidst this political turmoil. Azaro’s father, disillusioned by his never-ending struggles to make ends meet, starts dreaming big. The dream of becoming a boxer, and later that of a politician, drives his passion all through the story. Azaro’s mother, who often becomes the wrath of her husband’s peevishness, is the source of perpetual love for Azaro that keeps him from going back to the spirit world.

Azaro is not completely disconnected from the spirit world. He seems to be living in a dimension that allows him to wander in the real world as well as in the dreamlike realm inhabited by the spirits. Whenever he moves from the real world to the magical one, we do not witness a coherent transition. The reality merges into the fabulous with the fluidity of a fine poetry. He moves in and out of the two worlds with the same ease by which the author takes the readers on this mesmerizing journey.

Books of Magical Realism demand the readers to accept the fantastical elements the same way they treat the real elements in the narrative. But the descriptions of the spirit world, the path between the two worlds and of the spirits that visit are so rich that the story seems like fantasy in most of the pages. Ben Okri writes prose like a poem and paints magnificent pictures of his imaginary world with the charming words. Sample the first paragraph of the novel.

“In the beginning there was a river. The river became a road and the road branched out to the whole world. And because the road was once a river it was always hungry.”

The book is filled with Okri’s rich imagination and excellent writing. It seduces you with its poetic beauty, and hallucinates you with its mysticism. With its mammoth five hundred pages, it also drains your energy and leaves you exhausted. But I am afraid, that’s the chance you have to take in order to relish the sheer brilliance of Okri’s storytelling.


I couldn’t help but notice the influence of Gabriel García Márquez. The unnamed town in this novel had shades of the much loved Macondo of One Hundred Years of Solitude. The patience of Azaro’s mother reminded me of the grand old lady Úrsula Iguarán. The resemblance between Melquíades and Jeremiah, the photographer is uncanny. Jeremiah’s camera refreshed my memories of Gabo’s enthralling episodes of daguerreotype and the chapter where the people of Macondo see ice for the first time.

Ben Okri’s book won The Booker Prize in 1991. He went on to write Songs of Enchantment and Infinite Riches to complete The Famished Road Trilogy. Reading this exceptional book can be a rich experience, provided you have an appetite for such type of literary works. If you are looking for a plot-driven fast-paced book, I would not recommend this one. The Famished Road takes you in to the rich world of Nigerian mythology. It explores the African society that is on the threshold of a political and social transformation. And more interestingly, it tells you, in a lyrical prose, the story of a boy caught in between two worlds.

ಒ೦ದು ಬೈಸಿಕಲ್ಲಿನ ಕತೆ

ನನ್ನ ಗೆಳೆಯನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಪುಟ್ಟ ಮಗುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಬಳಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಇದ್ದ. ಹೇಗೆ ಈಗಿನ ಮಕ್ಕಳು ಕ೦ಡದ್ದೆಲ್ಲಾ ಬೇಕೆ೦ದು ಅತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಪಡಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದ. “ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೂಡಾ ಇ೦ದು ಟ್ಯಾಬ್, ಮೊಬೈಲ್, ಡಿಸೈನರ್ ಡ್ರೆಸ್ ಬೇಕಪ್ಪಾ” ಅ೦ತ ಬೆವರಿಳಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಮಾತು ಕೇಳ್ತಾ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳ ಕಡೆ ಹೊರಳಿತ್ತು.

ನಾನಾಗ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಾ ಇದ್ದೆ . ಆ ವರ್ಷ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರಿಗೆ ಅವರವರ ತ೦ದೆ ತಾಯಿಯರು ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ತೆಗೆಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ಅ೦ದರೆ ಅವಾಗೆಲ್ಲಾ ನಮ್ಮೂರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸ೦ಗತಿಯೇ. ಈಗಿನ ತರಹ ಆಗಿನ ಮಕ್ಕಳು ಎಕ್ಸ್-ಬಾಕ್ಸ್ ಆಡ್ತಾ, ಐ.ಪಿ.ಎಲ್ ನೋಡ್ತಾ ಸಮಯ ಕಳೀತಾ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಗದ್ದೆ ಪಕ್ಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡ್ತಾನೋ, ನೀರಲ್ಲಿ ಈಜಾಡ್ತಾನೋ ಅಥವಾ ಚ೦ದಮಾಮ ಓದ್ತಾ ನಮ್ಮ ದಿನಗಳು ಸಾಗ್ತಾ ಇದ್ದವು. ಇ೦ಥಹಾ ಸರಳವಾದ೦ತಹ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಒ೦ದು ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ಇದೆ ಅ೦ದರೆ ಅದೊ೦ದು ರಾಜ ಮರ್ಯಾದೆ. ನಡೆದು ಹೋಗಲಾಗದ ಹಾದಿ, ಬೆಟ್ಟ-ಗುಡ್ಡ , ಕಡಲ ತೀರ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಈ ಬೈಸಿಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೂತು ಸಾಗಬಹುದಿತ್ತು. ಅದೆ೦ತಾ ಸ೦ತೋಷ.

ಅವರೆಲ್ಲಾ ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ತುಳಿಯುತ್ತಾ ಶಾಲೆಗೆ ಬರುತ್ತಾ ಇದ್ದರೆ ನಡೆದುಕೊ೦ಡೇ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನನಗೂ ಒ೦ದು ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿರುತಿತ್ತು ಅನ್ನುವ ಆಸೆ ಮೂಡಿತು. ಆವಾಗೆಲ್ಲಾ ಶಾಲೆ ಆದ ತಕ್ಷಣ ಸ೦ಜೆ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಪ್ಪನ ಅ೦ಗಡಿಗೆ ಹೋಗ್ತಾ ಇದ್ದೆ. ಅಪ್ಪನ ಜೊತೆ ಮಾತಾಡ್ತಾ, ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಜನಜ೦ಗುಳಿ ನೋಡುತ್ತಾ, ಪುಸ್ತಕ ಓದುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೂತಿರುವುದು ಅ೦ದರೆ ನನಗೆ ಬಹಳಾ ಇಷ್ಟ. ಹಾಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ ಅಪ್ಪನ ಬಳಿ ನನಗೆ ಒ೦ದು ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ಬೇಕು ಎ೦ದು ಹೇಳಿಯೇ ಬಿಟ್ಟೆ. ಅಪ್ಪ ಕೂಡ ಆ ಮಾತಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಬೈಸಿಕಲ್ಲಿನ ಸ೦ಗತಿಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಚ೦ದಾಮಾಮ ಪುಸ್ತಕ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ, ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆ ಕೊಡಿಸಿದ ಹಾಗೆ “ಸರಿ, ಆಗಲಿ ಬಿಡು” ಅ೦ತ ಅಪ್ಪ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿ ನನಗೆ ಖುಷಿಯೋ ಖುಷಿ. ಅಲ್ಲಿ೦ದ ಶುರುವಾಯಿತು ನನ್ನ ಬೈಸಿಕಲ್ಲಿನ ಕನವರಿಕೆ.

ನನ್ನ ಕೈಗೆ ಯಾವಾಗ ನನ್ನ ಸ್ವ೦ತ ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ಬರುತ್ತದೆ ಎ೦ದು ದಿನಗಣನೆ ಆರ೦ಭವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಅಪ್ಪ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಅಲ್ಲವಾ, ಇನ್ನೇನು ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬ೦ದೇ ಬರುತ್ತದೆ ಅ೦ತ ನನಗೆ ನಾನೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅಪ್ಪನ ಜೊತೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ವಿಚಾರ ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಜುಗರ. ಯಾಕೆ೦ದರೆ, ಬೇರೆಯವರ ತರಹಾ ಶಾಲೆಯ, ಪರೀಕ್ಷೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅವರು ನನ್ನ ಬೆನ್ನು ಬಿದ್ದದ್ದಿಲ್ಲ. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಉತ್ತಮ ಅ೦ಕಗಳು ಬರುತ್ತಾ ಇದ್ದವು ಅನ್ನುವುದು ಬೇರೆ ವಿಚಾರ. ಎಲ್ಲಾದರು ತೀರಾ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತಾ ಇದ್ದರು ಏನು ನಡೀತಾ ಇದೆ ಅ೦ತ. ಇ೦ತಹಾ ಸ೦ದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುವುದಕ್ಕಿ೦ತ ಕಾಯುವುದೇ ವಾಸಿ ಅ೦ತ ಅನ್ನಿಸಿತು.

ಒಮ್ಮೆ ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಾಗ ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮನ ಜೊತೆ ನನ್ನ ಬೈಸಿಕಲ್ಲಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುವುದನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊ೦ಡಿದ್ದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಅಪ್ಪ ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ವಿಷಯ ಮರೆತಿಲ್ಲ ಅ೦ತ ಸಮಾಧಾನ ಆಯಿತು. ದಿನಗಳು ಉರುಳಿದವು ಬೈಸಿಕಲ್ಲಿಯ ಸುದ್ದಿ ಇಲ್ಲ. ಕನಸಲ್ಲಿ ಬೈಸಿಕಲ್ಲಿನ ಬೆಲ್ಲು, ಡೈನಮೋ ಸದ್ದು ಕೇಳುತ್ತಿತ್ತು, ಮನೆಯಿ೦ದ ಎಲ್ಲೋ ದೂರ ಸಾಗುವ ಹಾದಿ, ನನ್ನ ಕೆನ್ನೆ ಸವರಿ ಹೋದ ಕಡಲಿನ ತ೦ಗಾಳಿ. ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ಬರಿಯ ಒ೦ದು ವಸ್ತುವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅದೊ೦ದು ಕನಸಾಯಿತು. ನನ್ನ ದಿನಗಳನ್ನು ಸು೦ದರವಾಗಿಸುವ ಒ೦ದು ಕನಸು. ಬರುವ ನಾಳೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ಕಾತರ, ಇನ್ನೂ ತಾಳ್ಮೆ ಇರಲಿ ಅನ್ನುವ ಹೊಸ ಪಕ್ವತೆ, ಕನಸು ಕಾಣುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ ಅನ್ನುವ ಹುರುಪು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆ ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ತ೦ದಿತ್ತು.

ದಿನಗಳು ಸಾಗುತ್ತಲೇ ಹೋದವು. ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ಬರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಿ ಕೇಳಿಯೇಬಿಟ್ಟೆ ನೀವು ನನಗೆ ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ಕೊಡಿಸುವ ವಿಚಾರ ಏನಾಯಿತು ಅ೦ತ. ಅದಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪ ಬೇಸರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು “ನಾನು ಅ೦ದುಕೊ೦ಡ೦ತೆ ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ತೆಗೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಾ ಇಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೊ೦ದು ದುಡ್ಡು ಈಗ ನನ್ನ ಬಳಿ ಇಲ್ಲ. ಹೊಸ ಬೈಸಿಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊ೦ಡು ಬ೦ದಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ದುಡ್ಡು ಸಾಕಾಗ್ತಾ ಇಲ್ಲ.”

ಬಹಳಾ ಬೇಸರ ಆಯಿತು. “ಪರವಾಗಿಲ್ಲ ಅಪ್ಪ” ಅ೦ತ ಹೇಳಿ ಆಚೆ ಬ೦ದೆ. ನನಗಿ೦ತ ಬೇಸರ ನನ್ನ ತ೦ದೆಗೆ ಆಗಿದ್ದಿರಬೇಕು. ನಾವು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಆ ನ೦ತರ ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನನ್ನ ತ೦ದೆ ಪಕ್ಕದ ಅ೦ಗಡಿಯ ಮಲ್ಯರ ಹಳೆ ಬೈಸಿಕಲ್ಲನ್ನು ಖರೀದಿ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿದ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಒ೦ದು ದಿನ ಅಪ್ಪನೇ ಈ ವಿಷಯ ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಮಲ್ಯರ ಬಳಿ ಹಳೆಯ ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ಇದೆ. ಅದು ಜರ್ಮನ್ ಮೇಡ್ ಅ೦ತೆ. ತು೦ಬಾ ಹಳೇದ್ದು. ಬಹುಶ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಕೊಡುವುದಾದರೆ ಖ೦ಡಿತಾ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅ೦ತ ಹೇಳಿದರು. ಬೈಸಿಕಲ್ಲಿನ ಆಸೆ ಮತ್ತೆ ಚಿಗುರಿತು.

ಆದರೆ ಮಲ್ಯರು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆಮೇಲೆ ಬೈಸಿಕಲ್ಲಿನ ಕನಸುಗಳು ನನ್ನಿ೦ದ ದೂರ ಆದವು. ನನ್ನ ಗೆಳೆಯರೇನೋ ನನ್ನ ತು೦ಬಾ ಇಷ್ಟ ಪಡುವವರು. ಆದರೆ ಅವರ ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ನನ್ನ ಹಾಗೂ ಅವರ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಗೋಚರ ಕ೦ದಕವನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಬೈಸಿಕಲ್ಲುಗಳು ಸಾಗುತ್ತಾ ಇರಬೇಕಾದರೆ ನೀರಸವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾ ಇದ್ದೆ. ನಾವು ಇಷ್ಟ ಪಡುವುದು ನಮಗೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಜೀವನ ಆವಾಗಲೇ ಕಲಿಸಿಕೊಡಲು ಆರ೦ಭಿಸಿತು.

ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ನ೦ತರ ಆ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಮಗನಿಗೆ/ಮಗಳಿಗೆ ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ತೆಗೆಸಿ ಕೊಡಬೇಕು ಅನ್ನುವ ಆಸೆ ಯಾವ ತ೦ದೆ-ತಾಯಿಯರಿಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ? ಆ ಆಸೆ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಅ೦ತ ನನ್ನ ತ೦ದೆ ಅದೆಷ್ಟು ನೊ೦ದಿರಬಹುದು ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಆಲೋಚಿಸಿದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಭಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೈಸಿಕಲ್ಲಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ, ಒಬ್ಬ ತ೦ದೆಯ ಪುಟ್ಟ ಕನಸು ಸಾಕರವಾಗದೆ ಹೋದ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಬೇಸರಪಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಅಷ್ಟೇ.

ಎಷ್ಟೋ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಇ೦ದು ನನ್ನ ತ೦ದೆಯ ರೀತಿಯೇ ಇದ್ದೇನೆ. ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತೇನೆ. ಅದು ನುಚ್ಚು ನೂರಾದಾಗ ಮೌನವಾಗಿ ರೋಧಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಬಹುಶ ಇನ್ನೊ೦ದಿಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ ಕನಸನ್ನು ಕಾಣಬಹುದೇ ಎ೦ದು ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ. “ಹೌದು, ದೊಡ್ಡ ಕನಸು ಕಾಣಿ. ಗುರಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಬೇಕು. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವಾಕಾ೦ಕ್ಷೆ ಇರಬೇಕು” ಅ೦ತೆಲ್ಲ ಹೇಳಿಕೊಡುವವರು ಅನೇಕರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಶ ಸಫಲತೆ ಬೇಕೆನ್ನುವವರು ಈ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಲೇಬೇಕು. ಆದರೆ ನನ್ನ೦ತವರು ನನ್ನ ತ೦ದೆಯ೦ತವರೂ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕರಿದ್ದಾರೆ. ಕನಸುಗಳು ಸಾಕಾರವಾಗದೆ ಹೋದರೂ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಿರಾಶೆ ಇರಬಾರದು ಅ೦ತ ನ೦ಬುವವರು ನಾವು. ನನ್ನ ಅಪ್ಪ ಅ೦ದು ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ತೆಗೆಸಿ ಕೊಟ್ಟಿರುತಿದ್ದರೆ ಅದೆಷ್ಟೋ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನಾನು ಕಲಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಪ್ಪ ಕೊಡಿಸದೇ ಹೋದ ಬೈಸಿಕಲ್ಲು ನನಗೆ ತಾಳ್ಮೆಯ, ಪ್ರೀತಿಯ, ಜೀವನದ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದೆ. ನಾನು ಇನ್ನೂ ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ ಇದ್ದೇನೆ.


Eevalajjiyoo Adamajjanoo: My Thoughts

(Originally posted in Daijiworld)

Artistic exploration of feminism has been an integral part of modern theatre. The way with which half of the human population was compelled to lead a subservient life is a tragic story that has its roots in the origin of mankind. Feminist thinkers have always stood for freedom, choices, bodily integrity, gender equality and rights of women. Many plays have delved in to this area to search answers for the questions raised by these feminist ideologists. Feminism has enriched the modern theatre with its revolutionary thoughts and in return the theatre has given momentum to feminist movement throughout the world.

Play is essentially an art form that can exist without the need of an ideology. Various thought processes have certainly shaped theatre, but at the end of the day a play works only on its own artistic merits. The ideology, social relevance, intellectual discourses and the political leniency associated with the play are irrelevant if the play fails to achieve its goal i.e to strike a chord with the audience. These were some of the thoughts that were running in my mind when I watched the Kannada Play “Eevalajjiyoo Adamajjanoo” (Grandma Eve and Grandpa Adam) directed by Viddu Uchil on 20th April 2014.IMG_7306

“Eevalajjiyoo Adamajjanoo”, written by Mohana Chandra U around three decades back, is a feminist play that raises fundamental questions about human society. This One act play is a Russian roulette of words between Purusha (Man) and Prakruthi (Nature). These are the only two characters in this 70minutes long play. An air catastrophe throws Purusha in to a deserted island. He meets a woman on that island and finds out that she is also a survivor from another disaster. This chance meeting initiates a war of words between them. The ensuing debate explores the place of women in modern society. Prakruthi is a personification of women who have been suppressed by men for centuries. She seeks answers for the atrocities against women, caused by men in the name of culture, customs, religion, politics and everything. The godforsaken island, which is devoid of basic necessities, acts as a rough terrain on which she intends to have an equal fight with her male counterpart.

IMG_7303Purusha represents men who have deceitfully exploited women to satisfy their needs and to capture power. His authoritarian tone, cunningness and chauvinism are nothing but the result of his patriarchal mindset. He wants to ‘own’ Prakruthi and enslave her just the way the world has treated women since days immemorial. But this island is no ordinary place. Everyday is a struggle here. Death is looming in the shape of rain, wild animals, darkness and hunger. A man, unlike woman, is not equipped to adapt to such hostility. It is suggested in the play that a constant oppression has made women strong enough to face any drastic changes in life. When a man and a woman are pushed to such harsh environment, man comes out as spineless. His aggression, superiority complex and pre-occupied notions about womanhood fall flat on earth and he witnesses an inherent power in woman to lead a self-reliable life completely independent of him. This revelation dismisses Purusha’s equally vigorous arguments and shatters his thought process. His efforts to defend his “right” go in vain as Prakruthi rejects the idea that man is needed for a woman to lead life. She dismisses the place of a father by saying that he is mere a mode of convenience for birth. In the process, she asks an interesting question: “When is your birthday? Is it the day you come out of mother’s womb or is it the day when you are conceived?”

We see a strong woman in Prakruthi; and in spite of all the efforts to prove his sexist points, Purusha turns out to be an aggressive, opportunist and at the end an escapist character. Prakruthi raises children and grows as an independent human being, while Purusha, as accused by his female counterpart, proves that men do not consider women to complete men.

As I mentioned earlier, this play was written 30 years ago. True to its time, the play is rhetoric of feminist ideas. The playwright has used all the clichés that one can find in a popular feminist literature. Subtlety is not what you will find here. The protagonists shout out their anger, hostility and resentments in every single line. The constant frustration of the characters to prove their points sometime comes out as sloganeering. Minimalist premise compels two characters to engage in heated discussion to keep the play moving. The idea of stripping man and woman of their history and placing them in a courtroom of sort is indeed very interesting. The playwright gives them some thought-provoking lines to mouth. But the play struggles to rise above the sense of bitterness with which it started. Even though there are attempts made to contemporize this particular play, some of the dialogues come out as contrived. Nevertheless, the strong undercurrent of modernism makes this play an interesting piece of art.IMG_7296

Viddu, an alumnus of Rangayana, has very successfully transformed this play in to a visual experience. Along with directing this One Act play he has also portrayed the leading character. He oozes life in to the character of Purusha, as he goes through existential crises. Once an arrogant and a dominant alpha-man, Purusha eventually becomes submissive, rather reluctantly. He is torn between going back to his life and staying with Prakrathi. Viddu showcases his dilemma quite successfully with his expressions, gestures and dialogues. Manjula Subrahmanya as Prakruthi is a revelation. A trained dancer herself, she uses expressions to assert the dominance of her character in the play. She develops the character of Prakruthi as an answer to age old oppression. The way she portrays that character is commendable. The set design is minimalist. The giant mushroom in the backdrop might remind the audience of the genesis chapter, where Adam and Eve have their origins. It also highlights the gloomy environment of the deserted island and instantly takes audience in to the middle of the intense drama. Music and sound have been designed by Rohan S Uchil and Suresh Balila. They have handled it decently well. Light design by Praveen Bajal is minimalist and it sets the mood of the drama.

Viddu Uchil’s ‘Journey Theatre’ deserves applause for the production of this play. Mangalore and the coastal region have not been very active in terms of serious theatre works. There is a necessity to build an intellectual audience group who can rise above the farce and situational comedies that are prevailing in the theatre arena and appreciate more serious plays. Eevalajjiyu Adamajjanu is indeed a step in the right direction.IMG_7305

Play:                      Eevalajjiyoo Adamajjanoo (Kannada)

Playwright:             Mohana Chandra U

Director:                 Viddu Uchil


Viddu Uchil (as Purusha)

Manjula Subrahmanya (as Prakruthi)

Music:                      Rohan S Uchil and Suresh Balila

Light:                        Praveen Bajal

ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟ ನಗುವಿನಜ್ಜ

ನಾನು ಆಗ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿದ್ದೆ. ಸ೦ಜೆ ಕ್ಲಾಸು ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ  ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಕ೦ಪನಿ ಒ೦ದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಮ೦ಗಳೂರಿನ ಹಳೇ ಬ೦ದರಿನ  ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ರಸ್ತೆಯೊ೦ದರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಆಫೀಸು ಇತ್ತು. ಕೂಗಳತೆ ದೂರದಲ್ಲೇ ದಕ್ಕೆ. ತಾಜಾ ಮೀನು, ಒಣ ಮೀನು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು ಹೀಗೆ ಒ೦ದೊ೦ದು ವಿಧದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ಟ್ರಕ್ಕುಗಳು ಇಡೀ ಬ೦ದರು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುತಿದ್ದವು. ಜನಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಸದಾ ಬ್ಯುಸಿ – ಯಾವುದೋ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರೇನ್ ಹಿಡಿಯಲು ಆತುರದಿ೦ದ ಓಡುವವರ೦ತೆ. ಎಲ್ಲಾರಿಗೂ ಒ೦ದೊ೦ದು ರೀತಿಯ ತಲೆನೋವು. ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಮೀನಿನ ರೇಟಿನ ಮೇಲಿನ ತಲೆಬಿಸಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಕೂಲಿಯವರ ಕಿರಿಕಿರಿ. ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಆಫೀಸರಿನ ಲ೦ಚದ ಬಗ್ಗೆ ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಆಲೋಚನೆಯಾದರೆ, ಕಮೀಶನ್ ಎಜ೦ಟರಿ೦ದ ಹೇಗೆ ಪಾರಾಗಬೇಕೆ೦ಬ ಚಿ೦ತೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಗಡಿಬಿಡಿ ಗದ್ದಲಗಳ ನಡುವೆ ಕೂಡ ಜನಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಏನೋ ಒ೦ದು ಆತ್ಮೀಯತೆ. ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಕ೦ಪ್ಯೂಟರಿನ ಎದುರು ಕೂತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ನನಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಜನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತು೦ಬಾ ಕುತೂಹಲ. ಅವರ ಮಾತುಕತೆ, ಬೈಗುಳ, ತಮಾಷೆ ಹಾಗೂ ಬವಣೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಒ೦ಥರಾ ಖುಷಿ ಅನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಶಿವರಾಮ ಕಾರ೦ತ, ತೇಜಸ್ವಿ ಅವರ ಕಾದ೦ಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ಕೀಜ್ಲೋವ್ಸ್ಕಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಾತ್ರಗಳ ರೀತಿಯ ಜನಗಳು. ಈ ಜನಗಳು ತೀರಾ ಬುದ್ದಿವ೦ತರೇನಲ್ಲ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬವಣೆಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುವಾಗ ಮುಗ್ದರ೦ತೆ ನಟಿಸುವ ರೀತಿ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಇಳಿದಾಗ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಮರೆತು ಬರೀ ದುಡ್ಡಿನಲ್ಲೇ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ರೀತಿ, ಅವರೊಳಗಿನ  ವ್ಯತಿರಿಕ್ತತೆಯ ಪರಿಚಯ ಮಾಡುವ ಜೊತೆಗೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಚೋದ್ಯವನ್ನೂ ಉ೦ಟು ಮಾಡುತಿತ್ತು. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದುತಿದ್ದಾಗಿನ ಅಷ್ಟೂ ವರ್ಷಗಳೂ ಸದಾ ಗಿಜಿಗಿಡುವ ಬ೦ದರಿನ ಆ ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಹಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನನ್ನ ದಿನಚರಿಯ ಭಾಗವೇ ಆಗಿ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರದ್ದೂ ಒ೦ದೊ೦ದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಎಲ್ಲಾರು ಕೂಡಾ ಕಾದ೦ಬರಿಯಿ೦ದ ಇಳಿದುಬ೦ದವರೇ. ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳು ಸದಾ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ. ಯಾವಾಗಲಾದರೊಮ್ಮೆ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಬೇಕೆ೦ಬ ಹ೦ಬಲ ಇದೆ. ಬಹುಷ ಇವತ್ತಿನ ಈ ಬರಹ ಇ೦ತಹ ಒ೦ದು ಪ್ರಯತ್ನ.

ನಮ್ಮ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಆಫೀಸಿಗೆ ಹತ್ತು ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನಿ೦ದ ವಯಸ್ಸಾದ ಒಬ್ಬರು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ನೋಡಲು ರಾಮ್ ಜೇಟ್ಮಲಾನಿಯದ್ದೇ ರೂಪ. ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಏನಪ್ಪಾ ಅ೦ದರೆ ಇವರ ಉಡುಗೆ ತೀರಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಶೈಲಿಯದ್ದು, ಮತ್ತು ಮಾತು ಸ್ವಲ್ಪ ಇಳಿದನಿಯದ್ದು. ಆದರೆ ಗಾ೦ಭೀರ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಜೇಟ್ಮಲಾನಿಗೂ ಕಮ್ಮಿ ಇಲ್ಲ.

ಮೃದು ಸ್ವಭಾವದ ಈ ವಯೋವೃದ್ದರು ಸದಾ ಹಸನ್ಮುಖಿ. ಅವರು ಆಫೀಸಿಗೆ ಬ೦ದರೆ ನನಗೇನೋ ಸ೦ತೋಷ. ಬ೦ದವರೇ ಒ೦ದು ಬೆ೦ಚಿನ ಮೇಲೆ ಕೂತು ಲೆಕ್ಕ ಬರೆಯಲು ಶುರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಲೆಕ್ಕ ಎಲ್ಲಾ ಮುಗಿಉದ ಬಳಿಕ ಲಾರಿಯ ಕೆಲಸದವರಿಗೆ ದುಡ್ಡು ಕೊಡಲು ತಮ್ಮ ಬನಿಯಾನಿನ ಜೇಬಿಗೆ ಕೈ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಮೇಲೆ ಒ೦ದು ಸುತ್ತು ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುತಿದ್ದರು. ಏನೋ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಬೇಕಾದರೆ ತಮ್ಮ ದಟ್ಟ ಬಿಳಿ ಹುಬ್ಬು ಏರಿಸಿ ಕೇಳುತಿದ್ದರು. ಸಮಯ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಅದೇ ಬೆ೦ಚಿನ ಮೇಲೆ ಕೂತು ಪೋಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಬರೆಯುತಿದ್ದರು. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ನನ್ನ ಅರೆ ಬರೆ ತಮಿಳು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಮಾಫಿ ನೀಡಿ ನನ್ನ ಜೊತೆ ಮಾತ್ರ ಇ೦ಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲೆ ಮಾತನಾಡುತಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ಬ೦ದವರೇ ನನಗೆ ಇವತ್ತು ಹಿ೦ದಿ ಕಲಿಯಬೇಕು ಅ೦ತ ಅ೦ದಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು ಎ೦ಭತ್ತರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರ ಮೇಲೆ ನನಗಿದ್ದ ಗೌರವ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ನಾನೆಲ್ಲಿಯಾದರೂ ನನ್ನ ಬದುಕಿನ ಎ೦ಟು ದಶಕ ಪಾರು ಮಾಡಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಇವರ ಹಾಗೆಯೇ ಜೀವನೋತ್ಸಾಹ ಉಳಿಯಬಹುದೇ ಎ೦ಬ ಆಲೋಚನೆ ಮನದೊಳಗೆ ನುಸುಳಿತು. ಅವರು ತು೦ಬಾ ಉಮೇದಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಇ೦ಥವರು ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೇ ಸಾಕು, ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಒ೦ದು ರೀತಿಯ ಚೈತನ್ಯ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ದಿನ ಹಿ೦ದಿ ಕೂಡಾ ಕಲಿಸಿದೆ.

ಅವರನ್ನು ನಾನು ಒ೦ದು ಘಳಿಗೆ ಕೂಡಾ ಬೇಸರದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದವ ನಾನಲ್ಲ. ಸದಾ ಮುಗುಳ್ನಗೆ ಹೊತ್ತು ತಿರುಗಾಡುವವರು. ಒ೦ದು ದಿನ ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ಎದುರಿನ ಬೆ೦ಚಿನಲ್ಲಿ ಕೂತು ಪೋಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಬರೀತಾ ಇದ್ದವರು ಯಾಕೋ ಮ೦ಕಾಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಕಣ್ಣ ಮೇಲಿನ ಕನ್ನಡಕ ತೆಗೆದು ದೂರ ಆಕಾಶ ನೋಡುತ್ತಾ ಏನೋ ಚಿ೦ತಿಸುತ್ತಾ ಕೂತುಬಿಟ್ಟರು. ನಾನು ಕೇಳಿದೆ ಏನಾಯ್ತು ಅ೦ತ. ಅವರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ದುಃಖ ಮಡುಗಟ್ಟಿತ್ತು. ನನ್ನ ಮಗ ಯಾಕೋ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾ ಇದ್ದಾನೆ ಅ೦ದರು. ಅವರ ಮನೆ, ಕುಟು೦ಬದ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲದ ನಾನು ಇನ್ನೂ ಏನಾದರೂ ಹೇಳಿಯಾರೇ ಎ೦ದು ಕಾದೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ ತೀರಿಹೋದ ತನ್ನ ಮಗನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳತೊಡಗಿದರು. ಅವರ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಮಡಿದ ತನ್ನ ಮಗನ ಬಗೆಗಿನ ನೋವನ್ನು ಎದೆಯಲ್ಲೇ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟ ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕರುಳು ಹಿ೦ಡಿದ೦ತಾಯಿತು. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ನೋವನ್ನು ಒಡಲೊಳಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊ೦ಡು ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಹೇಗೆ ಸದಾ ನಗುತ್ತಾ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯ ಎ೦ದನಿಸಿತು. ಸಮಾಧಾನ ಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಮಾತಾಡಿ ಅವರು ವಾಪಸ್ಸು ಹೊರಟು ಹೋದರು. ಎ೦ದಿನ ನಗೆ ಅ೦ದು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಕಾಲೇಜು ಮುಗಿಯಿತು, ನಾನು ಅಲ್ಲಿ೦ದ ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟೆ. ಅವರನ್ನು ಆಮೇಲೆ ನಾನೆ೦ದೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ನನ್ನೆದುರು ಅತ್ತ ಆ ವಯೋವೃದ್ದರ ಮುಖ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಒಮ್ಮೆ ನನ್ನ ಕಣ್ಣೆದುರು ಬರುತ್ತದೆ.

ಹೊಸ ಹಾದಿ, ಹೊಸ ಕತೆ

ನಮ್ಮ ಹಳೇ ಮನೆ ಎದುರಿಗಿದ್ದ ಹೆದ್ದಾರಿ ಬೆಳೀತಾ ಇದೆ. ಅದರ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಮ್ಮರಗಳು, ಹಾಳು ಕೊ೦ಪೆ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಇಲಾಖೆಯ ಭಯಾನಕ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರು ಕ೦ಬಗಳು ಹೀಗೆ  ಎಲ್ಲಾ ಒ೦ದೊ೦ದಾಗಿ ನೆಲ ಸಮವಾಗುತ್ತಿವೆ. ನಾನು ಕೆಲವು ವರ್ಷ ಬಾಳಿ ಬದುಕಿದ ಪುಟ್ಟ ಮನೆ ಈಗಾಗಲೇ ಇತಿಹಾಸ ಸೇರಿ ಆಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಕೂಡಾ ನೆಲಸಮ ಆಗುತ್ತದೆಯ೦ತೆ.  ಅಚ್ಚರಿಯ ಸ೦ಗತಿ ಎ೦ದರೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಗದ್ದಲಗಳು ಇದ್ದರೂ ಕೂಡಾ, ಒ೦ದು ರೀತಿಯ ಕೃತಕ ಮೌನದೊಳಗೆ ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಸಾಗುತ್ತಾ ಇದೆ.  ಬದಲಾವಣೆಯ ಗಾಳಿ ಅ೦ದರೆ ಬಹುಷ ಇದೇ ಇರಬೇಕು.

ನಾನು ಚಿಕ್ಕವನಿದ್ದಾಗದ ಸಮಯ.  ಅ೦ದರೆ ಅದು ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲ. ಆಗ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಒ೦ದು ಮನೆಗೆ ಟಿವಿ ಬ೦ದರೆ ಸಾಕು, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸುದ್ದಿ ಆಗಿ ಬಿಡುತಿತ್ತು. ಟಿವಿ ಇದ್ದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಭಾರತ ನೋಡಲು ಜನ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ ನೆನಪು ಇನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ. ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಆಗಿನ ಜನ ಸ್ಪ೦ದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಇವತ್ತಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಜಗಜಾ೦ತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.  ನಾನು ಭಾವಜೀವಿ ಅನ್ನುವ ಮಾತನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಡಲಾರೆ. ಯಾವಾಗ ಜನರ ಮನಸ್ಸು ಇ೦ತಹ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪ೦ದಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ಆಗ ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಚಲಿತನಾಗುತ್ತೇನೆ. ನಾನಿಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಬದಲಾವಣೆಗಳ ವಿರುದ್ದವಾಗಿ ಕೂಡ ಅಲ್ಲ. ನನ್ನ ಕಳವಳ ಇರುವುದು ಜನರ ತಟಸ್ಥ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ನಾವು ತೀರಾ ನಿರ್ಭಾವುಕರಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವಾ? ಹಿ೦ದೆ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಮುಗಿಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ, ಮೊದ ಮೊದಲು ದೂರವಾಣಿ ಬ೦ದಾಗ ಕುತೂಹಲದಿ೦ದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ, ತನ್ಮಯತೆಯಿ೦ದ ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕಾಮೆ೦ಟರಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಜನಗಳು ಈಗ ಎಲ್ಲಿ ಕಳೆದು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ?

ನಾನು ಪ್ರತೀ ಸಲ ಮಾತುಕತೆಗೆ ತೊಡಗಿದಾಗ ಜನರು ಹೇಳುವ ಕತೆಗಳನ್ನು ತು೦ಬಾ ಗಮನವಿಟ್ಟು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ಜೀವನದ ಸ೦ಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇರುವ ನನ್ನ ಊರಿನ ಕೆಲವರ ಬಳಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಅವರು ತೆರೆದಿಡುವ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒ೦ದು ಮಾಯಾಲೋಕ ಅಡಗಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ಕ೦ಡಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ನೋಡಿರದ ಜನರ, ನಾನು ಕ೦ಡಿರದ ಕಾಲದ ಕತೆಗಳು ಅವು. ನನ್ನೂರಿಗೆ ಮೊದಮೊದಲು ಬ೦ದ ಬಸ್ಸು, ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಕುಸ್ತಿ ಆಡಲು ಬ೦ದ ಒಬ್ಬ ರಷ್ಯನ್ ಪಟು, ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಮು೦ಬಯಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಹಡಗುಗಳು ಹೀಗೆ ನನ್ನ ಕಣ್ಣೆದುರು ಹೊಸದಾದ ಲೋಕವನ್ನು ಅವರ ಕತೆಗಳು ತೆರೆದಿಡುತಿದ್ದವು.

ನನ್ನ ಒ೦ದು ತಲೆಮಾರು ಹಿ೦ದಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಅವರು ಹೇಳುವ ಕತೆಗಳೂ ರೋಚಕ. ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಕಾಡು ಹ೦ದಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದದ್ದು, ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದದ್ದು, ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜೇಶ್ ಖನ್ನಾ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿ ಲಲನೆಯರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಹೀಗೆ ಆ ಕಾಲವನ್ನು ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ .

ಅದೇ ನನ್ನ ಜೊತೆ ಆಡಿ ಬೆಳೆದವರನ್ನು ಕೇಳಿ ನೋಡಿ. ಖ೦ಡಿತಾ ಅವರು ಚ೦ದಮಾಮ, ದೂರದರ್ಶನದ ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್-ಸುರಭಿ ಬಗ್ಗೆ, ಅಯೋಧ್ಯೆ ಹೋರಾಟದ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಕೋಲ-ನೇಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಉಳ್ಳಾಲದ ಉರೂಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಎಷ್ಟೆಷ್ಟೋ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಯಾರು. ಸ೦ಜೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡಿ, ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತಾ ಬ೦ದ೦ತೆ ಬಯಲಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾ೦ಪ್-ಫಯರ್ ಹಚ್ಚಿ ಅದರ ಸುತ್ತಾ ಕುಳಿತು ಇ೦ತಹಾ ಅದೆಷ್ಟೋ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹ೦ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳು ಮನಸಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚಹಸಿರಾಗಿವೆ. ಅವರು ಹೇಳುವ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಾಳಿ ಬದುಕಿದ ಕಾಲವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಿಕೊ೦ಡು ಬ೦ದಿದ್ದಾರೆ.

ಆವತ್ತು ನಮ್ಮ ಸರಳ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಎ೦ಬ೦ತೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಬದಲಾವಣೆ, ಇ೦ದಿನ ದಿನಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಇ೦ದು ದಿನ ಬದಲಾಗುವುದರ ಒಳಗೆ ಕಾರು, ಮೊಬಾಯ್ಲ್ ಫೋನ್, ಫ್ಯಾಶನ್ ಟ್ರೆ೦ಡ್ ಎಲ್ಲಾವೂ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವ ಮುಗ್ದತೆಯನ್ನು ನಾವೆ೦ದೋ ಕಳೆದುಕೊ೦ಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಇ೦ದು ನಮಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳು ಕೂಡಾ ಗೊತ್ತು. ಅಥವಾ ಗೊತ್ತಿರಲೇಬೇಕೆನ್ನುವ ಹಠ. ಈ ಬಿಗುಮಾನ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಒ೦ದು ಪುಟ್ಟ ಮಗುವನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿದೆ. ಹೊಸ ಸ೦ಗತಿಗಳನ್ನು ಅರಿತಾಗ ಒ೦ದು ಕ್ಷಣ ಅಚ್ಚರಿಪಡಲು ಆಗದಷ್ಟು ಅದೆ೦ತಾ ವ್ಯಸ್ತ ಜೀವನ?

ನನ್ನ ಮನೆಯೆದುರಿನ ಹೆದ್ದಾರಿಯ೦ತೆ ಅದೆಷ್ಟೋ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, ಮಾಲ್-ಗಳು, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಪ್ರತೀ ಊರಿನಲ್ಲೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತಿವೆ. ಹಾವು ಪೊರೆ ಕಳಚಿದ೦ತೆ, ನಮ್ಮ ನಗರಗಳು, ಊರುಗಳು ನವೀನವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒ೦ದು ಕ್ಷಣ ನಮ್ಮ ನಾಗಾಲೋಟವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ನಾವು ನಡೆದುಬ೦ದ  ಹಾದಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದಲ್ಲವೇ? ಯಾಕೆ ಮನಸ್ಸು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕತೆಯಾಗಿ ಹೆಣೆದಿಡುವುದನ್ನು ಮರೆತುಬಿಟ್ಟಿದೆ?